MỞ RỘNG > Về bài Nam Xuân

Về bài Nam Xuân

Điệu Nam Xuân là một trong 3 bài Nam: Nam Xuân, Nam Ai, Nam Đảo (Đảo Ngũ Cung)
Bài Nam Xuân có 68 câu nhưng trùng lặp nhiều nên giới đờn ca tài tử thu ngắn còn 20 câu. Trong cải lương thường chỉ dùng 8 câu đầu

Các bạn có thể tập hát theo tiếng đàn của nhạc sĩ Văn Hoàng hòa tấu với các nhạc sĩ khác
[ram]http://cailuongvietnam.com/music/cailuongtaitu/VH_NamXuan8.wma[/ram]

Các bạn có thể bấm Play để nghe lời hát trích tư tuồng Tướng Cướp Bạch Hải Đường
[ram]http://cailuongvietnam.com/music/cailuongtaitu/NamXuan_BHD.wma[/ram]

Nam Xuân (8 câu, 4 trường canh, nhịp 4)

Ký âm: ____: nhịp ngoại (lời ca dứt sớm hơn nhịp đàn)
--: ca với hay nhịp lặng
(xang): nhịp đờn dứt chữ xang

Vì mỗi câu có 4 trường canh nên chia làm 4 hàng cho dễ tập ca


1. Ở một tỉnh xa ... kia (xang) ----
Có một người (lìu)____
rất tận tình yêu vợ
thương con (xang)

2. -- Nhưng bạc phước
lắm thay (xang) --
Vợ nhà trắc nết
lang tâm (xang) ____

3. -- Ngày đêm
cứ say mê bạc bài (xàng)
-- Lại còn
thêm -- ngoại tình (xê)

4. -- quên cả đạo
vợ hiền (xàng) --
-- quên cả tình
phu thê (xang) ____

5. -- Tội nghiệp
cho gã thanh niên (xang)
vì thương vợ (xê)
nên đã đánh liều (xề)

6. -- trở thành
kẻ cướp giết người (xàng)
gây bao thảm trạng
đau thương (xang) ____

7. -- Rồi quá
tin người -- vợ (oan)
-- chàng bị
bắt giửa đêm mưa (liu)

8. -- bỏ lại
đứa con thơ (oan) --
-- giửa cuộc đời
bơ vơ (liu) ____


**********

Những bài Nam Xuân trích đoạn từ các tuồng cải lương:

*****
"Tâm Sự Loài Chim Biển"

Diệp Thúy Oanh: (nói lối vô Nam Xuân)
... và cứ mỗi lần trời dượm trở cuối thu,
là Vũ Ca dương thuyền lại về vùng Thạch Xuyên cũ,
ngồi bơ vơ dưới nắng chiều với bầu rượu,
để mơ về một cô gái tên Cát Mộng Thùy... Dương (XANG),

1. như trọn đời (LÌU),
chỉ có một người để nhớ thương (XANG)

2. có những chiều lạnh mù sương (XANG),
thuyền trôi dạt muôn phương (XANG)

3. tiểu muội nghe một nỗi u buồn (XÀNG),
như len nhẹ vào tâm hồn (XÊ)

4. và trong giấc ngủ chập chờn (XÀNG),
thấy bóng hình (XÀNG) của Vũ Ca (XANG)

(Thạch Vũ ca tiếp)
5. đời một tướng cướp như ta (XANG)
tưởng quen với kiếp sống hải hồ (XỀ)

6. nhưng ai đâu có ngờ (XÀNG),
vẫn quyến luyến bóng hình xưa (XANG)

7. nên lần này ta quyết định (OAN),
neo thuyền mãi ở bến Quỳnh Sa (LIU)

8. để chờ đợi gì hỡi Vũ Ca (OAN),
ta chờ đợi cướp xe hoa (LIU)

*****
Tuồng "Kiều Nguyệt Nga"
(để ý là không có câu 3 và 4)

Dạ, tiện nữ tên Kiều Nguyệt Nga,
người này tỷ tất tên là Kiêm Liên,
quê nhà ở tận Tây Xuyên,
cha làm tri phủ ngồi miền Hà... Khê (XANG)

1. nhung gấm khuê phòng (LÌU),
trau dồi sử kinh (XANG)

2. bổng được lịnh phụ thân (XANG),
sớm lên đường đến phủ dinh (XANG)

(Kim Liên hát)
5. được tráng sĩ ra tay giải cứu (XANG),
không thì, chủ tớ đành mang nhục (XỀ)

6. ơn cứu tử của người (XÀNG),
sánh tày biển rộng non cao (XANG)

(Vân Tiên hát)
7. cứu khổn phò nguy đó là bổn phận (OAN),
việc nghĩa giữa đường nào phải chỉ riêng ai (LIU)

8. xin tiểu thơ đừng bận tâm đừng ái ngại (OAN),
bóng đã xế dài xin hãy kíp dời chơn (LIU)

*****
"Tiếng Hò Sông Hậu"

(Thừa nói lối, vào Nam Xuân)
Người ta là nghệ sĩ giang hồ điếm cỏ cầu sương,
còn mình là nông dân nghèo tứ cố vô... thân (XANG)

1. như lục bình (LÌU)
mặc tình nổi trôi (XANG)

2. trên sông nước xa xôi (XANG)
hương lúa gió đồng làm vui (XANG)

3. năm ngoái đây mùa khô (XANG)
nhớ chuyện xưa nhớ bạn hiền (XỀ)

4. bèn trở lại đồn điền (XÀNG)
mới hay Chơn còn bặt tin (XANG)

(Chơn hát)
5. đã hai lần vượt ngục (XANG)
tưởng không còn có ngày về (XỀ)

6. năm xưa vừa thoát xuống bè (XÀNG)
bị bắt lại ngoài khơi (XANG)

7. bốn năm chưa mãn hạn (OAN)
án tù chồng nặng gấp đôi (LIU)

8. trải bao sóng dồn gió dập (OAN)
lần này mới thoát được về thôi (LIU)

*****
Trích "Khi Rừng Mới Sang Thu"

(Nữ Chúa nói lối vào Nam Xuân)
Ngay bây giờ? nghĩa là đêm nay và nhiều đêm nữa,
em sẽ một mình với rừng núi cô... liu (XANG)

1. những ngày dài (LÌU)
cô độc quạnh hiu (XANG)

2. ôi buồn biết bao nhiêu (XANG)
khi rừng nhuộm màu thu (XANG)

3. biết cùng ai đi nhặt lá vàng (XÀNG)
để nghe bếp lửa hùng (XÊ)

4. soi giá lạnh đêm trường (XÀNG)
sưởi cõi lòng giá băng (XANG)

(... ca)
5. những khi nghe thương nhớ (XANG)
em hãy nhủ với lòng (XỀ)

6. dù xa cách phương trời (XÀNG)
lòng vẫn chẳng cách xa (XANG)

7. mai mốt đây anh về tương hội (OAN)
thỏa những ngày xa vắng đợi mong (LIU)

8. anh ơi núi cao rừng rậm (OAN)
em lạc loài bơ vơ (LIU)

*****
[NAM XUÂN] lớp 1, 8 câu, nhịp 4

Hạng Võ :
[1.] Ái hậu ơi nàng có nhớ chăng đêm cuối cùng nơi Cai Hạ
nàng đã ân cần mời ta nâng chén và khuyên ta hãy bảo
trọng lấy... thân
trước vận cùng, để thoát vòng hiểm nguy
[2.] khi thất thế sa cơ
đừng bận lòng thê nhi
[3.] Ta nghe lòng ta chua xót não nề
chén rượu đắng cay ngập ngừng uống cạn
[4.] Rồi nhìn bạn chung tình
giòng lệ sầu rưng rưng

Ngu Cơ : [hát tiếp]
[5.] Chúa công ơi, cơn thất thế vận cùng
hãy tìm phương đào tị
[6.] Xin đó chớ bận lòng
cánh hoa đời nhỏ nhen

Hạng Võ : [hát tiếp]
[7.] Ái hậu ơi nói chi những lời giã biệt
như những lời trăn trối đau thương
[8.] Ta lẽ đâu để người bạn vàng
cam nát ngọc tàn hương

*****
lớp 1, 8 câu, nhịp 4

[1.] Không còn nghe dìu dặt tiếng tơ reo
Ru trăng rừng, ngủ cùng sương lam
[2.] Bếp lửa cũng mừng reo
Chập chờn bóng múa theo
[3.] Chốn lâm sơn xuân vẫn mỹ miều
Trong một mái tranh nghèo
[4.] Nay nó đã treo đàn
Để tơ vàng nhện giăng

Thi Đằng :
[5.] Hay sông hồ đã lên tiếng
Khéo gọi tuổi xuân thời
[6.] Nên cậu chán rừng này
Dấn thân vào cõi xa

Đông Trạch :
[7.] Tất cả cũng tại tôi ngày kia lâm bạo bịnh
Tôi kêu nó lại mà trối trăn
[8.] Bảo Xuyên Lan không phải là em ruột
Nó mới sanh động tà tâm

*****
Lan Và Điệp

... Từ khi biết.. cha mẹ hai nhà đã hứa gả với nhau,
thì tui coi như cuộc đời tui đã gởi trọn cho người..... ta.
Coi như yên phận rồi.
Dù hỏng có nói ra từ mấy năm qua... khi gần như lúc xa...
Dù chưa có nói lại nói qua nhưng đã xem như một nhà,
tui coi bác như mẹ già,
tui nghĩ anh cũng thiệt thà...
Ai dè người ta... tính gần tính xa...
_ Tôi cũng thương lan hết dạ hết lòng
Nhưng sợ Lan khổ Lan buồn
Khi có một tấm chồng
Tương lai thật là tối tăm...
_ Cái chuyện tương lai ai mà biết được ,
Vui sướng hay buồn phiền cũng số phận mà thôi
Hay là tại tui dốt nát quê mùa,
Nên người ta bày điều đặng đổi thay.

*****
Bạch Hải Đường

Một tỉnh xa kia, có một người, rất tận tình yêu vợ thương con
Nhưng bạc phước lắm thay, vợ nhà trắc nết lang tâm.
Ngày dêm cứ say mê say mê bạc bài, lại còn thêm ngoại tình,
quên cả đạo vợ hiền, quên cả tình phu thê.
Tội nghiệp, cho gã thanh niên, vi thương vợ nên đãđánh liều,
trở thành kẻ cướp giết người, gây bao thảm trạng đau thương.
Rồi quá tin người vợ, chàng bị bắt giửa đêm mưa.
Bỏ lại đứa con thơ, giửa cuộc đời bơ vơ.

*****
Rồi giặc đến Trung Lương ào ào như cơn lốc ...
Theo tiếng gọi sơn hà anh cất bước ra ... ...
Ca Nam Xuân : ........................... đi
Bao mùa .---- mấy dậm sơn khê
2- Trên khắp nẻo hành quân .------
Có những chiều dừng bước bâng khuâng .-----
3- Kỷ niệm xưa vẫn tha thiết đong đầy
Qua thời gian tháng rộng năm dài
4- Mưa nắng dạn dày .-----
Vẫn nhớ bóng hình ai .-----
5- Nghe hung tin đau xót
Ngập lòng .----- vũ trụ quay cuồng
6- Em đã vĩnh biệt dương trần .------
Vì giặc loàn nhiểu nhương .------
7- Ôi đau thương đất trời nhỏ lệ
Anh cúi đầu nghe mi mắt nồng cay
8- Vườn mận bên anh vẫn đìu hiu cô quạnh
Trong xác lá vàng bay .-----[/ram]

Tác giả: Phạm Văn Beo